10 Geboden voor vrijheid en ....

De titel doet in eerste instantie wellicht de wenkbrauwen fronsen. Gebod en vrijheid lijken met elkaar in tegenspraak. Toch is dit precies wat de 10 geboden uit het Bijbelboek Exodus 20:1-17 behelst. Prachtig voorbeeld van Bijbels vernuft.

Zoals zo vaak in de Bijbel, de context doet er toe. Bijbelverzen staan zelden op zichzelf. Het heeft allemaal te maken met de omstandigheden in die tijd. Dat is ook zeker van toepassing op de 10 geboden.

Mozes leidt, op gezag van en onder leiding van God, de Israëlieten na 400 jaar slavernij uit hun slavenhuis Egypte naar vrijheid. Kortom: de Israëlieten weten niet beter dan in slavernij en onderdrukking te leven. Hun werkelijkheid is overleven in plaats van leven. Zijn weten al generaties lang niet meer wat het is om in vrijheid te leven. De manier waarop de Egyptenaren hen behandelen, is hun enige werkelijkheid. En juist in dit gegeven ontrafelt de diepere betekenis van de 10 geboden.

Het is alsof God zegt: Ik geef jullie richtlijnen zodat jullie weten en leren wat het is om in vrijheid te leven. Jullie zijn geen slaven meer, jullie zijn vrije mensen. Die vrijheid brengt verantwoordelijkheden met zich mee. Behandel elkaar niet zoals de Egyptenaren jullie behandelden. Maar behandel elkaar zoals jezelf ook behandeld wilt worden. Dat is de essentie van naastenliefde.

Zo krijgen de 10 geboden een logische betekenis. Voor de meesten onder ons zal het natuurlijk en vanzelfsprekend in de oren klinken.

• Eer uw vader en uw moeder;

• U zult niet doodslaan;

• U zult niet echtbreken;

• U zult niet stelen;

• U zult niet geen valse getuigenis spreken tegen uw naaste;

• U zult niet begeren (het huis van uw naaste; de vrouw van uw naaste; andere zaken die van uw naaste zijn).

Koning Jezus legt de lat echter een flink stuk hoger hoger. Het gaat niet alleen om deze geboden in de daad na te leven. Het gaat om het verlangen om vanuit het hart de geboden te willen naleven. Want zo legt Hij uit: de bron van alle goed en kwaad ligt in de hartsgesteldheid. Wie kwaad spreekt over anderen, pleegt eigenlijk al moord in het hart. Wie lustvol naar een andere vrouw kijkt, pleegt feitelijk al overspel in hart.

Een leugentje om bestwil. Ach, wie heeft dat nooit gedaan? Toch als je beseft dat satan de vader van alle leugens is, dan krijgt zelfs een leugentje om bestwil een andere betekenis. Koning Jezus is en blijft radicaal volhardend als het om de waarheid gaat.

De 10 geboden beginnen overigens met de volgende woorden van God:

• 'Ik ben de HEERE, uw God, Die u uit het land Egypte, het slavenhuis, geleid heeft. U zult geen andere goden voor uw aangezicht hebben.'

Het was Zijn hand die Mozes en het volk leidde. Het was Zijn macht die de Schelfzee spleet toen de vlucht uit Egypte leek te mislukken omdat het Egyptische leger de achtervolging had ingezet.

Tijdens de slavenperiode werden de Israëlieten voortdurend geconfronteerd met afbeeldingen van de Egyptische goden. Het was God die door middel van de 10 plagen (en hier kom ik later in een andere blog op terug) stuk voor stuk met elk van de Egyptische goden afrekende en zo demonstreerde dat Hij macht had over de goden van de farao én over de farao zelf.

Daarom laat God weten aan Zijn volk dat ze zich niet moeten laten misleiden:

• U zult niet neerbuigen voor andere goden en die dienen;

• U zult mijn naam niet ijdel gebruiken;

• Gedenk de sabbatdag, dat u die heiligt. Want de sabbat is een belangrijk teken van het verbond tussen God en de mens.

De gehoorzaamheid aan de 10 geboden maakten deel uit van het verbond dat God met de Israëlieten sloot en de zegeningen die Hij hen had beloofd. Betekent dit dat de 10 geboden alleen voor de Israëlieten golden en wellicht in deze tijd niet meer van toepassing zijn?

Nee, zeker niet. De beoogde reikwijdte van God was van meet af aan groter dan het israëlitische volk. In Genesis 12:2-3 spreekt God tot Abram:

• Ik zal u tot een groot volk maken, u zegenen en uw naam groot maken; en u zult tot een zegen zijn;

• Ik zal zegenen wie u zegenen, en wie u vervloekt, zal ik vervloeken; en in u zullen alle geslachten van de aardbodem gezegend worden.

Ook Koning Jezus zegt: Ik ben niet gekomen om de wet en de profeten af te schaffen, Ik ben gekomen om wet en profeten te vervullen. Dus elke volgeling heeft nog steeds te maken met de 10 geboden. Maar er is een belangrijke twist. De oorspronkelijke 10 geboden zijn in twee stenen tafels gegrift. Ze staan dus buiten de mens. Gehoorzaamheid aan dat wat buiten jezelf ligt is moeilijker dan wanneer het van binnenuit komt. Koning Jezus grift de wet in het hart. De 10 geboden zijn niet langer buiten jezelf, ze zijn nu onderdeel van je innerlijk, onderdeel van je hartsgesteldheid.

Koning Jezus vat de essentie van de 10 geboden bovendien krachtig samen als Hem gevraagd wordt: Meester, wat is het grote gebod in de wet? Jezus geeft antwoord in Mattheüs 22:37-40.

• U zult de Heere, uw God, liefhebben met heel uw hart, met heel uw ziel en heel uw verstand. Dit is het eerste grote gebod;

• En het tweede, hieraan gelijk, is: U zult uw naaste liefhebben als uzelf.

• Aan deze twee geboden hangt heel de Wet, en de Profeten.

Je kunt dus het hele Nieuwe Testament samenvatten in één woord: LIEFDE!

Dat is waar de Bijbel, de 10 geboden om draait. Niet de egocentrische liefde van de wereld, maar agape-liefde voor mens en zijn Schepper: onbaatzuchtige zelfopofferende liefde.

Voor Koning Jezus waren dit niet alleen woorden. Zijn wandel op aarde en Zijn kruisiging waren de radicale belichamingen van die woorden die Hij predikte.

Aan ons de taak om hiervan te getuigen en de boodschap van liefde van onze Koning door te geven in zijn zuivere bedoeling en betekenis. Niet met de nadruk op een belerende Bijbel, maar met volle overtuiging van de pure schoonheid van de Bijbel.